آبان ماه، فصل سرد شدن روابط خریداران با سازندگان است. با وجود وعده‌های متعدد برای افزایش عرضه، قیمت مسکن همچنان از توان پرداخت خانوارهای ایرانی جلو زده است. آیا راهکارهای فعلی پاسخگو هستند یا نیاز به یک شوک ساختاری داریم؟

به گزارش اقتصادرسا؛ /علی بیات/در آبان ۱۴۰۴، بازار مسکن ایران همچنان در وضعیت «رکود تورمی» به سر می‌برد. از یک سو تقاضا به دلیل رشد جمعیت و تشکیل خانواده‌ها رو به افزایش است و از سوی دیگر، عرضه جدید به دلیل مشکلات تأمین مالی سازندگان و گران بودن مصالح، کند پیش می‌رود. این عدم تعادل باعث شده است که حباب قیمتی در شهرهای بزرگ همچنان پابرجا بماند و جوانان تحصیل‌کرده، رویای خانه‌دار شدن را فراموش کنند.

مسئله اصلی در این ماه، «بحران دسترسی به مسکن» است. بسیاری از خانواده‌های متوسط و کم‌درآمد حتی قادر به پرداخت اجاره‌بهای متناسب با درآمد خود نیستند. نرخ تورم مسکن بسیار بالاتر از نرخ تورم عمومی بوده است که این امر ثروت خانوارها را به سرعت آب می‌برد. سیاست‌گذاران باید به جای تمرکز صرف بر کنترل قیمت (که اغلب منجر به توقف معاملات می‌شود)، بر افزایش نقدینگی و تسهیل وام‌های مسکن با شرایط بازپرداخت واقع‌بینانه تمرکز کنند.

یکی از راهکارهای پیشنهادی کارشناسان، توسعه شهرک‌های اقماری و بهبود حمل‌ونقل عمومی است تا فشار از روی مراکز کلان‌شهرها برداشته شود. اما اجرای این طرح‌ها نیازمند اراده سیاسی و سرمایه‌گذاری زیرساختی سنگین است که در بودجه سال جاری دیده نشده است. همچنین، بحث «مسکن اجتماعی» باید از حالت پروپوزال‌های کاغذی خارج شود. سازوکارهایی مانند مشارکت بخش خصوصی با زمین‌های دولتی می‌تواند سرعت ساخت را افزایش دهد، مشروط بر اینکه قوانین دست‌وپاگیر اداری حذف شوند.

علاوه بر این، نوسانات ارز و قیمت مواد اولیه (سیمان، فولاد، شیشه) مستقیماً بر هزینه تمام‌شده ساختمان تأثیر می‌گذارد. ثبات اقتصادی کلان، پیش‌شرط ثبات در بازار مسکن است. بدون کنترل تورم کلان، هرگونه مداخله در قیمت مسکن موقتی و ناکارآمد خواهد بود.

در نهایت، آبان ۱۴۰۴ هشداری جدی برای تصمیم‌گیران است. مسکن حق اساسی شهروندان است، نه کالای سرمایه‌ای. اگر سیستم بانکی نتواند نقش واسطه‌گری مؤثر ایفا کند و دولت نتواند یارانه‌های هدفمند را به محل احداث واحد ساختمانی هدایت کند، شکاف طبقاتی در حوزه سکونت عمیق‌تر خواهد شد. بیایید امیدواریم قبل از زمستان سخت بعدی، راهکاری پایدار برای آرامش خیال مردم پیدا کنیم.